Waarom Cyborg?
Een leerwerkboek kiezen is niet eenvoudig en het zelf realiseren van projecten, zonder te vervallen in een allegaartje van samen geharkte inhouden, is écht wel een complexe klus!
Hier onder vind je 16 toetsstenen waarmee je een inhoudelijke en didactische toetsing kunt maken en die voor de zoekende leerkracht met een dubbele vraag geconcretiseerd wordt. Cyborg als dé hedendaagse techniekmethode dient als referentie omtrent deze 16 toetsstenen.
Je kunt het bestand ook downloaden als PDF - klik hier voor de korte versie of hier voor de uitgebreide tekst.
1 Een rijke algemene didactiek
- Competentiegericht techniekonderwijs met aandacht voor 1) specifieke techniekkennis, 2) technische probleemoplossende strategieën, 3)nadenken over techniek en zichzelf en 4) affectieve betrokkenheid, is met de leerwerkboeken Cyborg een zekere verworvenheid.
- Op zoek?
Ontdek je in de methode de vier kenmerken van competentiegericht onderwijs (of blijft het beperkt tot vrijblijvende feitenkennis en uitvoerende taken zoals knutselen of handvaardigheid)?
2 Techniek concretiseren
- 
Cyborg implementeert de vernieuwingen vanuit TOS21, de standaarden en de nieuwe eindtermen en faciliteert een modern techniekonderwijs in de klas.
- Op zoek?
Vind je de rijke invulling van de ETen terug in de methode om zo vorm te geven aan de ontwikkeling van een technische geletterdheid van de leerlingen (of begrijp je nu dat de uitspraak ‘techniek is doen’, een simpele uitspraak is)?
3 Projectmatig werken
- De projectstructuur in Cyborg is een wel overwogen didactische structuur om binnen dit logisch kader alle techniekpractica en het technisch proces in ruime zin aan bod te laten komen.
- Op zoek?
Ontdek je een duidelijke en logische didactische projectstructuur in de methode (of is de projectstructuur het technisch proces (= probleemoplossend proces!) of een onsamenhangend samenraapsel)?
4 Samenhang en overeenkomsten ontdekken
- Cyborg bouwt gestaag aan de ontwikkeling van samenhangende techniekkennis en overkoepelende techniekconcepten dank zij transfer en het toepassen van modellen.
- Op zoek?
Ontdek je in de methode ook de ontwikkeling van samenhangende kennis, de opbouw van techniekconcepten en het gebruiken van geprofileerde processen (of ontdek je overwegend feitelijke kennis en een enge benadering van techniekprocessen)?
5 Vertrekken vanuit de leerlingen
- Cyborg start elk techniekproject met levensechte technieksituaties die alle leerlingen aanspreken en kunnen herkennen. Vanuit dit concrete verrijkt Cyborg de kennis, vaardigheden en attitudes van de leerlingen. Tijdens dit leerproces wordt geleidelijk een vorm van abstractie nagestreefd.
- Op zoek?
Vertrekt de methode vanuit de concrete leefwereld van de leerlingen en streeft men naar algemene inzichten (of vertrekt men vanuit wereldvreemde of gekunstelde en geënsceneerde situaties en ontbreekt het vaak aan modelvorming)?
6 Levensecht techniekonderwijs
- Cyborg biedt de leerlingen de mogelijkheden aan om alle techniekprocessen echt te beleven, levensechte kennis te ontdekken via gevarieerde maar typische technische practica, ondersteund door beeldmateriaal dat reële techniekomgevingen illustreert.
- Op zoek?
Ontdek je levensechte techniek in de methode (of eerder wereldvreemde, geënsceneerde techniektoestanden)?
7 Actief leren
- In Cyborg staan alle typische techniekpractica uitdrukkelijk vermeld en zijn didactisch uitgewerkt in afzonderlijke herkenbare stappenplannen (onderzoeken, TP, maken, ontwerpen …) zoals ze ook in de werkelijkheid uitgevoerd worden: zo ontstaan leerkrachtige leeromgevingen.
- Op zoek?
Kunnen de leerlingen hun kennis en vaardigheden in de vele techniekprocessen zelf ontdekken en ervaren binnen de methode (of volgen de leerlingen één ongeprofileerd en wereldvreemd ‘proces’)?
8 Talenten en oriëntatie
- In het leerwerkboek Cyborg zijn uitdrukkelijk aspecten van samenwerkend leren en het opnemen van techniekrollen (‘beroepen’), gelinkt aan specifieke practica, progressief opbouwend opgenomen. Na elke fase reflecteren de leerlingen over hun (techniek-) talenten.
- Op zoek?
Wordt er in de methode ook aandacht besteed aan horizonverruiming, talentontwikkeling, reflectie en positieve keuzeprocessen (of blijft het enkel beperkt tot de voorstelling van enkele (uitvoerende) beroepen)?
9 Toepassingsgebieden
- Cyborg behandelt in elk techniekproject één specifiek toepassingsgebied, soms versterkt met een ander toepassingsgebied waardoor het levensechte karakter van techniek opnieuw onderlijnd wordt.
- Op zoek?
Ontdek je samenhangende inhouden en leerlingactiviteiten tijdens het doorlopen van processen en duidingmomenten binnen de vijf (geïntegreerde) toepassingsgebieden (of komen deze contexten ongeprofileerd en onsamenhangend aan bod)?
10 Hedendaagse techniek
- Cyborg behandelt op een samenhangende wijze een rijke waaier aan hedendaagse techniekthema’s.
- Op zoek?
Kiest de methode voor hedendaagse techniekthema’s die de leerlingen van de 21e eeuw aanspreekt en die relevant zijn voor hun toekomst? (Of verkiest de methode panelen (in het verleden één van de ‘iconen’ van ‘techniek’ …), speeltjes of knutselwerkjes als ankerpunt van techniekonderwijs of een ongedefinieerd slingeren tussen ‘wetenschap’ en ‘techniek’ over thema’s die in de vorige eeuw relevant waren?)
11 Taal en techniek
- Cyborg biedt verschillende ‘taal en techniek’ strategieën aan zoals 1) (beeld-) verhalen als aanloop naar het project, 2) een rijke en zinvolle visuele ondersteuning, 3) woordverklaringen, 4) taaloefeningen die zich richten op typisch technische items (in de handleiding), 5) een aanbod aan schrijf- en spreekkaders in de projectmap, 6) conceptcartoons en 7) het aanmoedigen tot het brengen van een presentatie of het voeren van een gerichte discussie.
- Op zoek?
Ontdek je een gevarieerd en geïntegreerd aanbod aan taalstrategieën in de methode (of ontdek je geen strategieën of beperkte en onsamenhangende elementen van taal in techniek)?
12 Figuren en foto’s gericht gebruiken
- De grote aandacht en zorg voor een gerichte foto- en beeldkeuze in Cyborg komt tegemoet aan het belang van 1) affectie in een competentiegericht onderwijs, 2) taal en techniek en 3) de gerichte inhoudelijke ondersteuning van de tekst.
- Op zoek?
Ontdek je een strategische keuze aan beeldmateriaal dat bovengenoemde aspecten belicht (of zijn de figuren en foto’s voornamelijk opsmuk, eerder oudmodisch en weinig leerversterkend)?
13 Nadenken over techniek
- Tijdens gerichte momenten besteedt Cyborg de nodige aandacht aan ‘techniek en samenleving’ zoals 1) in de verhalen en de verwerking er van in de 1ste fase van een techniekproject, 2) in de 5de stap van een onderzoek (‘nadenken over het onderzoek’), 3) tijdens het ontwerpen en maken en 4) tijdens de 4de fase van een techniekproject.
- Op zoek?
Ontdek je een gestructureerd en gevarieerd aanbod aan onderwerpen die de ET’en uit rubriek 3 ‘techniek en samenleving’ een betekenisvolle invulling geven (of zijn het bijvoorbeeld eerder sprokkels van belerende ‘feitjes’)?
14 Gericht ICT-gebruik
- Cyborg past gericht verschillende ICT-toepassingen toe die de werkelijkheid in de klas brengt (digitale modellen), de leerlingen stimuleert (spelen), kritisch leert zoeken en ideeën formuleren (surfen, inspiratiekaarten) of een levensecht techniekonderwijs toelaat (tekenen, sturen).
- Op zoek?
Ontdek je gevarieerde en levensechte ICT-toepassingen (of blijven deze beperkt tot een vrijblijvend surfen op het net of tot een verholen doceermethode)?
15 Van ‘testjes’ naar een geïntegreerde evaluatie
- De projectmap van Cyborg vormt samen met het leerwerkboek een rijk portfolio dat een permanente evaluatie van het leerproces, de attitudes en de kennis (assessment) mogelijk maakt en voortdurende bijsturing door de leerkracht toelaat.
- Op zoek?
Biedt de methode kansen voor de ontwikkeling van een portfolio en dus een gevarieerde permanente evaluatie (of blijft alles beperkt tot het invullen van een leerboek vanuit een vooraf ingevuld bordboek of powerpoint en bijbehorende testjes)?
16 Een sterke handleiding
- De methode Cyborg kent een sterke integratie van de leerwerkboeken, projectmap, affiches en een goed gestoffeerde handleiding. Een portfolio ontwikkelt zich op deze manier bijna automatisch.
- Op zoek?
Zoek je een leerwerkboek met een sterke handleiding waarin inhouden, didactiek en uitbreidingsactiviteiten geïntegreerd aangepakt worden en een rijke didactische omgeving creëert aan de hand van de ontwikkeling van een portfolio (of heb je genoeg aan een ingevulde tekst)?